Door Eveline Alders

‘Misschien zijn we moeilijk te plaatsen’, vraagt Pia Meuthen zich hardop af als we elkaar spreken in de repetitieruimte van haar gezelschap Panama Pictures*. Achter haar staat het decor voor de nieuwe voorstelling Go North and see what those strangers do. Daaromheen, overal waar je kijkt spullen van min of meer te duiden aard, alsof er elke week een tocht langs de verschillende vuilnisautoroutes is gemaakt en van alles dat naast de containers stond wel íets is meegekomen naar deze plek van noeste arbeid. De werkvloer is dan naar verhouding een eiland van rust in dit pakhuis der dingen, maar in tweede instantie lijken de elementen die we daar zien heel toevallig bij elkaar gevonden te zijn.

Where dance meets circus: zo luidt de ondertitel van het onderzoek dat Meuthen doet naar het gebruik van dans en circus (en allerlei spullen dus) bij het vertellen van haar verhalen. ‘We proberen vooraf altijd zo goed mogelijk duidelijk te maken dat het circus in onze voorstellingen niet gaat over kunstjes en stunten en dieren, om geen verkeerde verwachtingen te scheppen.’ vertelt Meuthen. ‘Ik heb de taal van het circus eigenlijk per toeval leren kennen toen ik wilde dat in een voorstelling één van de dansers de hele tijd in de lucht werd gehouden. Iemand zei toen tegen mij: waarom vraag je daar geen circusartiesten voor – die doen dat de hele tijd! Sindsdien werk ik heel graag met de combinatie van circusartiesten en dansers.’

Per voorstelling bekijkt Meuthen welke circusdiscipline het beste werkt voor wat ze nodig heeft voor het bewegingsvocabulaire van de voorstelling. ‘Voor mij zijn de technieken als hand to hand en alle soorten luchtwerk heel inspirerend. Dat voegt iets voor mij heel interessants toe doordat je ook omhoog kunt ‘denken’: een derde dimensie.’

Circus is bepaald niet de enige inspiratiebron voor Pia Meuthen.Terwijl ze vertelt hoe het creatieproces van Go North is verlopen wordt achter haar het decor afgebroken. Zojuist lag achterin het toneelbeeld nog een prachtig gemaakte (impressie van een) gestrande walvis. Automatisch vraag je je af wie van de spelers Jonas is. Van de vele, vele inspiratiebronnen die Pia in dit stuk heeft ingebracht is het verhaal van Jonas er nu uitgerekend niet één van.

De basis van Meuthens voorstellingen ligt in beelden die ze ergens oppikt (het journaal, onderweg, een droom, vakantie), boeken die ze leest waaronder met name het werk van Knausgard maar ook die van haar kinderen (ook een van de inspiratiebronnen voor de naam van het gezelschap*), en gedachten die uit dit alles voorkomen. Langzaam ontstaat hier het idee over waar ze het over wil hebben.

Go North is de vijfde avondvullende voorstelling met dans én circus van Panama Pictures (in totaal al de 18e). Al een flink aantal jaren werkt Pia met hetzelfde team van creatieven: dramaturg Angelique Wilkie , lostuumpontwerper Sanne Reichert en sinds kort scenograaf Sammy van den Heuvel, muziek van componistenduo Strijbos & Van Rijswijk en vaste assistent Miquel de Jong. Elk van hen heeft een geheel eigen en eigenzinnige inbreng in de voorstelling. En met elk van hen duikt Meuthen de verzameling in haar hoofd in. Als eerste spreekt ze met de dramaturg, met wie ze de grote lijnen uitzet en de verbanden maakt. Dan legt ze haar ideeën voor aan de vormgever, die alle vrijheid krijgt om zijn beelden te creëren. Tegen die tijd gaat ook de vaste componist aan de slag.

Pas als ideeën, vorm en muziek uitgewerkt zijn start Meuthen met de spelers. Eerst gaan ze gezamenlijk een intensieve fase in van improviseren onder leiding van Miquel de Jong. Met Go North is dit de derde opeenvolgende keer dat alleen mannelijke spelers op de vloer staan. Het geeft Meuthen vrijheid door hun grotere fysieke kracht en de no-nonsense werkhouding de combinatie van confrontatie en kwetsbaarheid op een dynamische en ongepolijste manier neer te zetten. De dansers en acrobaten leren van elkaar en nemen bewust en onbewust dingen over – where dance meets circus of where dance and circus meet. ‘We bouwen aan een nieuw vocabulaire, dat is een belangrijk onderdeel van onze missie,’ zegt Meuthen.

Luisterend naar Pia terwijl om me heen in de lichtelijk chaotische repetitieruimte het decor wordt afgebroken, komt de hele situatie – de ruimte vol met spullen, het heen en weer dragen, demonteren, inpakken, stapelen, opruimen – me opeens voor als een representatie van Pia’s manier van werken: de verzameling om ons heen is vergelijkbaar met die in haar hoofd. Stap voor stap selecteert en trechtert ze – trekt iets uit de kast als het ware – en leidt alles zorgvuldig naar dat punt in tijd en plaats: de voorstelling en alles klopt.

Als we het gesprek afronden is het decor deels ingepakt, deels in losse stukken klaargezet om verhuisd te worden naar de Verkadefabriek. Panama Pictures is het huisgezelschap van de Verkadefabriek en daar vindt ook de première plaats. ‘Altijd wel spannend,’ zegt Pia met een glimlach.

********************

Note : *Pia Meuthen richt Panama Pictures in 2002 op om haar eigen werk te kunnen produceren. De naam van het gezelschap Panama Pictures verwijst met een knipoog naar grote filmproductiemaatschappijen, maar is daarnaast ook geïnspireerd op het boek ‘O, wat mooi is Panama!’ van Janosch waarin een beer en een tijger op zoek gaan naar Panama waar het leven zoveel mooier schijnt te zijn dan thuis. ‘Omdat we ons herkennen in de zoektocht en omdat we de verbeelding willen prikkelen niet met woorden maar met beweging,’ licht Meuthen toe.

Ondersteund door werkplaatsen en productiehuizen krijgt Pia Meuthen de kans om haar signatuur verder te ontwikkelen en Panama Pictures op de kaart te zetten. In 2009 wordt zij met Panama Pictures huischoreograaf van Danshuis Station Zuid. Nadat Danshuis Station Zuid eind 2012 de deuren sluit, maakt Panama Pictures op eigen kracht een succesvolle doorstart en wordt huisgezelschap van theater Verkadefabriek in ’s-Hertogenbosch. Pia Meuthen en zakelijk leider Mieke Lamar geven een nieuwe visie vorm die zich richt op de integratie van dans en circus. Door de nieuwe artistieke koers weet Panama Pictures een geheel eigen plek te veroveren in de nationale en internationale dans- en circuswereld met voorstellingen in o.a. China, Polen, Duitsland, Spanje, Zwitserland, Oostenrijk, Indonesië en Maleisië.
In de periode van 2017 tot en met 2020 wordt het gezelschap structureel ondersteund door het landelijke Fonds Podiumkunsten, de Provincie Noord-Brabant en de Gemeente ‘s-Hertogenbosch.

 

Reageer