Groep: Compagnie MPTA
Voorstelling: Du Goudron et des Plumes
Door Tessa Overbeek

CIE MPTA – DU GOUDRON ET DES PLUMES

Daar staan ze dan: vijf jonge mensen. Strakke blikken, oog in oog met het publiek, terwijl een groot plateau van staal en hout hen als noodlot boven het hoofd hangt. Het neerdalen ervan vormt een einde; niet van hun levens, maar van zekerheid en vaste voeten aan de grond. Het is ook een begin: van een zoektocht naar een nieuwe harmonie, naar homeostasis in een veranderlijke, verraderlijke omgeving. Overgeleverd aan de omstandigheden en elkaar, kunnen de vier mannen en een vrouw niet veel anders dan hun menselijkheid inzetten als middel om te overleven. Du Goudron et des Plumes is survival voor gevorderden.

Drie mannen breken door het hout en beginnen met het verkennen en veroveren van de nieuwe omgeving. Met sprongen en draaien worden de grenzen van het wiebelende, krakende gevaarte opgezocht. Al snel ontstaat een territorium. Laatkomers worden verwelkomd met argwanende blikken. Met de komst van een vrouw in het groepje mannen stijgt de spanning, die verder wordt versterkt door de aanzwellende, tot in je botten doordreunende muziek. Net als het licht wordt deze gedurende de voorstelling zeer effectief ingezet.

Uit de gedeelde hulpeloosheid onder grillige omstandigheden ontstaan banden, maar ook machtsverhoudingen en manipulatie. Met de vorming van een groepsdynamiek worden de talrijke mogelijkheden van heteenvoudige, aan vier kabels bevestigde plateau met opening in het midden en uitstekende stukken hout een voor een onthuld. Tussen twee smalle, verticale planken ontrolt zich een intrigerend samenspel tussen twee van de jonge mannen dat bol staat van mooie, verrassende vondsten. De vraag: ‘Hè? Hoe kan dat?’ drong zich regelmatig op.

Daarnaast overheerste vooral een gevoel van toenemende spanning, die op sommige momenten tot uitbarsting kwam, om later weer tijdelijk af te nemen. Een dynamiek die aan eb en vloed doet denken is dan ookzeerpassend bij een decor dat lijkt op een op open zee drijvend vlot.

Het ogenschijnlijke gemak waarmee de artiesten zich vloeiend door de omgevingbewegen, maakt de ervaring nog meeslepender. In hun handelingen zijn weinig stereotype dansbewegingen of circustrucs te herkennen. Het is zeker knap wat ze doen, maar niet op een opzichtige manier. Hun zware ademhaling, die opeens te horen is als de muziek na een indrukwekkende explosie van actie wegsterft, herinnert aan de grote inspanningen die ze leveren.

De toeschouwers houden zich op hun beurt behoorlijk stil. Af en toe zijn er zachte kreten van verrassing te horen, of soms wat ingehouden gegrinnik. In deze voorstelling zijn er regelmatig aanleidingen voor applaus, maar door de voortdurende stuwende kracht ervan ontstaat daarvoor geen ruimte. Een zekere ontlading blijft daardoor ook uit, waardoor de spanning alleen maar stijgt. 

Daar komt even verandering in tijdens een memorabele act waarin de handelingen van twee van de jongemannen elkaar spiegelen, waarbij de ene zich op het plateau bevindt en de ander daar precies onder hangt, aan zijn voeten. Dit goed bedachte uitgangspunt resulteert niet alleen in beelden die nog lang zullen heugen, maar ook in langverwachte lachsalvo’s van het publiek. Even later voert juist de schoonheid weer de boventoon, in een ondersteboven uitgevoerde dans van een man in acht armen. Het spectaculaire gebruik van het slappe koord, door de vrouwelijke artiest die dit ook al zo indrukwekkend deed in De Nos Jours: Notes on the Circus van Ivan Mosjoukine, mag ook niet onvermeld blijven.

Du Goudron et des Plumes is een complexe, veelzijdige ervaring. Er een eenduidige verhaallijn of betekenis uit destilleren is lastig. Door de abstractie van het decor is zelfs de setting niet helemaal duidelijk. Of dit nu een eiland, een vlot of iets anders is maakt weinig uit. Waar het om gaat is dat deze mensen afgesneden zijn van de samenleving en aangewezen zijn op elkaar; dat ze zich moeten aanpassen en moeten roeien met de riemen die ze hebben.

Vanaf het begin tot het einde van de performance lijken ze bepaalde fasen te doorlopen: we zien grensverleggingen, aanpassingen, bezwerings- en ontsnappingspogingen, verveling, baldadigheid en razernij. Je wordt als toeschouwer meegetrokken in de ervaring van de jonge mensen op het wankele podium: net als zij weet je nooit waar je aan toe bent. Steeds als er een nieuwe orde gevonden lijkt, zakt de grond onder je voeten weg en moet je je verwachtingen bijstellen. Zoals programmeur Henk Kuiper vertelt op de site van de Stadsschouwburg, waar hij zijn keuze voor de voorstelling in een filmpje motiveert, is dit precies de reden waarom deze hem zo aansprak. 

Het is ook een ervaring die goed past bij deze tijd, die lijkt te worden overheerst door het gevoel onderworpen te zijn aan oncontroleerbare krachten die onverwachts toeslaan; of deze nu voortkomen uit de natuur, of uit de aard van het menselijke beestje. Du Goudron et des Plumes laat zien dat flexibiliteit, inventiviteit en samenwerking in ieder geval tijdelijk voor verlichting kunnen zorgen. Dat, en een hardnekkig overlevend sprankje hoop.

 

 

 

 

 

Reageer